Điều lệ Công đoàn Việt Nam mới nhất: Toàn bộ nội dung cần biết

Điều lệ công đoàn quy định về đoàn viên, cán bộ, nguyên tắc tổ chức, hệ thống công đoàn, tài chính, kiểm tra, khen thưởng và kỷ luật. Hiểu đúng Điều lệ công đoàn giúp đoàn viên bảo vệ quyền lợi, cán bộ công đoàn thực hiện đúng thẩm quyền và doanh nghiệp phối hợp đúng pháp luật.

Công đoàn là gì? Chức năng, quyền và vai trò mới nhất 2026

Lưu ý cập nhật ngày 23/07/2026: Quyết định 2399/QĐ-TLĐ ngày 25/12/2024 đã ban hành Điều lệ Công đoàn Việt Nam khóa XIII. Tháng 6/2026, Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam biểu quyết thông qua toàn văn Điều lệ công đoàn sửa đổi và giao tiếp tục rà soát, hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền, ban hành và tổ chức thi hành. Vì vậy, hồ sơ thực tế vẫn phải đối chiếu quyết định ban hành và hướng dẫn chính thức đang có hiệu lực.

Xem thêm: Luật Công đoàn số 50/2024/QH15

Điều lệ Công đoàn Việt Nam mới nhất là văn bản nào?

Luật Công đoàn số 50/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 là khung pháp lý cần đọc cùng Điều lệ Công đoàn. Khi có khác biệt, phải ưu tiên quy định pháp luật có giá trị cao hơn.

9 chương trọng tâm của Điều lệ Công đoàn khóa XIV

Cách tra cứu nhanh là xác định đúng nhóm vấn đề. Gia nhập và quyền đoàn viên xem Chương I; cán bộ xem Chương II; bầu cử và ban chấp hành xem Chương III; đoàn phí, kinh phí và tài sản xem Chương VI.

Cách gia nhập công đoàn và thực hiện quyền đoàn viên

Bước 1: Xác định đối tượng

Dự thảo khóa XIV nêu người lao động Việt Nam làm việc trong cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình; người làm việc không có quan hệ lao động tại Việt Nam; và người lao động nước ngoài làm việc theo hợp đồng từ đủ 12 tháng có thể thuộc đối tượng gia nhập. Nội dung cuối cùng cần đối chiếu bản chính thức.

Bước 2: Kiểm tra điều kiện

• Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Việt Nam.
• Tán thành Điều lệ Công đoàn Việt Nam.
• Tự nguyện gia nhập.
• Không đồng thời là thành viên tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp.

Bước 3: Hoàn tất thủ tục và chuyển sinh hoạt

Người lao động nộp hồ sơ theo mẫu đang được công đoàn áp dụng. Khi thay đổi nơi làm việc, đoàn viên cần báo công đoàn nơi chuyển đi và nơi chuyển đến để cập nhật sinh hoạt, dữ liệu và quyền lợi.

Quyền và nhiệm vụ chính

Đoàn viên có quyền tham gia hoạt động, yêu cầu công đoàn đại diện và bảo vệ, được thông tin, thảo luận, biểu quyết, ứng cử, đề cử và bầu cử theo quy định. Đoàn viên phải chấp hành Điều lệ Công đoàn, nghị quyết, tham gia sinh hoạt, đóng đoàn phí, nâng cao kỹ năng và góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa.

Cách áp dụng quy định về cán bộ, đại hội và ban chấp hành

Cán bộ công đoàn là ai?

Cán bộ công đoàn gồm cán bộ chuyên trách và không chuyên trách. Dự thảo xác định người đảm nhiệm chức danh từ tổ phó tổ công đoàn trở lên thông qua bầu cử, công nhận, chỉ định, phân công, tuyển dụng hoặc bổ nhiệm có thể được xem là cán bộ công đoàn.

Trách nhiệm và quyền hạn

• Đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đoàn viên.
• Tổ chức thực hiện nghị quyết và pháp luật liên quan.
• Quản lý đoàn viên, tài chính, tài sản và hồ sơ đúng thẩm quyền.
• Được bảo đảm điều kiện hoạt động, đào tạo và bảo vệ khi bị phân biệt đối xử vì hoạt động công đoàn.

Đại hội và ban chấp hành

Đại hội tổng kết nhiệm kỳ, quyết định phương hướng, bầu ban chấp hành và đại biểu dự đại hội cấp trên. Nhiệm kỳ thông thường là 5 năm. Ban chấp hành lãnh đạo giữa hai kỳ đại hội; ban thường vụ giải quyết công việc thường xuyên. Nhân sự, bầu bổ sung, miễn nhiệm hoặc thôi chức phải đúng trình tự và thẩm quyền.

Gợi ý thực hành: trước khi ký quyết định, hãy ghi rõ số, ngày và cơ quan ban hành của Điều lệ Công đoàn, hướng dẫn đang áp dụng trong hồ sơ .

Cách tổ chức và quản lý công đoàn cơ sở

Bước 1: Xác định mô hình và cấp quản lý

Đơn vị cần xác định đúng công đoàn cấp trên trực tiếp theo hướng dẫn của Tổng Liên đoàn, nhất là khi có thay đổi mô hình tổ chức hoặc địa giới.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ

• Danh sách người lao động tự nguyện gia nhập.
• Đơn hoặc phiếu gia nhập theo mẫu.
• Đề án nhân sự, chương trình đại hội hoặc hội nghị.
• Biên bản bầu cử, kiểm phiếu, nghị quyết và hồ sơ đề nghị công nhận.

Bước 3: Ban hành quy chế và hoạt động thực chất

Sau khi được công nhận, ban chấp hành cần phân công phụ trách đoàn viên, tài chính, nữ công, kiểm tra và truyền thông; đồng thời tổ chức đối thoại, thương lượng tập thể, chăm lo, phát triển đoàn viên và báo cáo định kỳ. Trọng tâm là đại diện và bảo vệ quyền lợi, không chỉ tổ chức phong trào.

Quy định về nữ công, đoàn phí, kinh phí và tài sản công đoàn

Công tác nữ công

Ban chấp hành có trách nhiệm bảo vệ quyền lợi đoàn viên nữ, thúc đẩy bình đẳng giới, tham gia giải quyết vấn đề về việc làm, thai sản, sức khỏe sinh sản, gia đình và trẻ em.

Đoàn phí và kinh phí công đoàn

Dự thảo khóa XIV nêu đoàn phí hằng tháng bằng 0,5% mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội; kinh phí công đoàn bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với đơn vị thuộc diện luật định. Tuy nhiên, công đoàn cơ sở không được tự thay đổi mức thu khi chưa có văn bản chính thức và hướng dẫn có hiệu lực.

Kiểm tra, giám sát, khen thưởng và kỷ luật công đoàn

Ban chấp hành mỗi cấp phải tổ chức kiểm tra, giám sát và chịu sự kiểm tra của công đoàn cấp trên. Nội dung thường gồm chấp hành Điều lệ Công đoàn, nghị quyết, quản lý đoàn viên, tài chính, tài sản, chế độ chính sách và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Dự thảo khóa XIV quy định khiển trách, cảnh cáo, giải tán đối với tổ chức hoặc tập thể; khiển trách, cảnh cáo, cách chức, khai trừ đối với cán bộ; khiển trách, cảnh cáo, khai trừ đối với đoàn viên. Việc xử lý phải đúng thm quyền, có chứng cứ, bảo đảm quyền giải trình và tuân thủ thủ tục của Tổng Liên đoàn.

Checklist áp dụng Điều lệ công đoàn và câu hỏi thường gặp

Checklist cho đoàn viên

• Kiểm tra thông tin và nơi sinh hoạt.
• Nắm quyền yêu cầu công đoàn đại diện, bảo vệ.
• Tham gia sinh hoạt và đóng đoàn phí theo quy định có hiệu lực.
• Báo chuyển sinh hoạt khi đổi nơi làm việc.

Checklist cho cán bộ công đoàn

• Xác định đúng văn bản và hướng dẫn đang áp dụng.
• Rà soát quy chế, thẩm quyền ký và hồ sơ nhân sự.
• Công khai tài chính, lưu chứng từ và báo cáo đúng hạn.
• Không áp dụng điểm mới của dự thảo khi chưa có căn cứ hiệu lực.

Checklist cho doanh nghiệp

• Tôn trọng quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn.
• Tạo điều kiện cho cán bộ công đoàn hoạt động theo pháp luật.
• Thực hiện nghĩa vụ tài chính đúng đối tượng, mức và thời hạn.
• Không can thiệp trái pháp luật vào nhân sự hoặc bầu cử công đoàn.

Điều lệ công đoàn mới nhất là khóa XIII hay khóa XIV?

Khóa XIII là văn bản đã được ban hành. Khóa XIV đã được Đại hội thông qua nhưng còn được rà soát, hoàn thiện để ban hành và tổ chức thi hành. Hồ sơ cụ thể phải căn cứ văn bản có hiệu lực tại thời điểm thực hiện.

Điều lệ công đoàn khóa XIV có bao nhiêu chương, bao nhiêu điều?

Bản dự thảo công bố trước Đại hội gồm 9 chương, 31 điều. Cần kiểm tra bản ban hành cuối cùng để xác nhận cấu trúc không thay đổi.

Người lao động nước ngoài có được gia nhập không?

Dự thảo nêu người làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng từ đủ 12 tháng có thể thuộc đối tượng gia nhập. Việc kết nạp thực tế phải theo bản chính thức và hướng dẫn thi hành.

Đoàn viên phải đóng đoàn phí bao nhiêu?

Phải thu theo văn bản đang có hiệu lực. Mức 0,5% xuất hiện trong dự thảo khóa XIV chưa phải căn cứ để đơn vị tự thay đổi mức thu nếu chưa có quyết định và hướng dẫn chính thức.

Ai có quyền sửa Điều lệ Công đoàn Việt Nam?

Chỉ Đại hội Công đoàn Việt Nam có quyền sửa đổi, bổ sung và thông qua Điều lệ Công đoàn. Ban Thường vụ Tổng Liên đoàn có trách nhiệm quy định, hướng dẫn thi hành sau khi được phê duyệt

Khi Điều lệ công đoàn khác với Luật Công đoàn thì áp dụng văn bản nào?

Luật Công đoàn có giá trị pháp lý cao hơn. Điều lệ Công đoàn và hướng dẫn nội bộ phải được áp dụng phù hợp với Luật Công đoàn và các văn bản pháp luật liên quan.

Kết luận: Người đọc cần phân biệt Điều lệ Công đoàn khóa XIII đã ban hành với Điều lệ Công đoàn khóa XIV đã được thông qua nhưng đang hoàn thiện. Theo dõi Pháp luật lao động để cập nhật quyết định ban hành, hướng dẫn chuyển tiếp và các biểu mẫu mới nhất.