Tăng ca được trả lương thế nào? Cách tính ngày thường, lễ và ban đêm

Tăng ca được trả lương thế nào? Người lao động làm thêm giờ được trả ít nhất 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hằng tuần và 300% vào ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương. Mức 300% chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người hưởng lương ngày. Nếu tăng ca vào ban đêm, phải tính thêm các khoản theo Điều 98 Bộ luật Lao động 2019 và Điều 57 Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

Để biết tăng ca được trả lương thế nào trong từng trường hợp, cần xác định căn cứ tính, áp dụng đúng hệ số và đối chiếu bảng lương; các tỷ lệ dưới đây là mức tối thiểu, doanh nghiệp có thể trả cao hơn theo thỏa thuận hợp pháp.

Tăng ca được trả lương thế nào vào ngày thường, ngày nghỉ và ngày lễ?

Theo khoản 1 Điều 98 Bộ luật Lao động 2019, cần xác định đúng loại ngày làm thêm trước khi tính tiền:

Không cộng hệ số ngày nghỉ tuần vào hệ số ngày lễ. Khoản 3 Điều 55 Nghị định 145/2020/NĐ-CP quy định: làm thêm vào ngày lễ, Tết trùng ngày nghỉ hằng tuần thì trả theo mức ngày lễ, Tết; làm thêm vào ngày nghỉ bù do ngày lễ, Tết trùng ngày nghỉ hằng tuần thì trả theo mức ngày nghỉ hằng tuần.

Cách tính lương tăng ca theo thời gian và theo sản phẩm

Công thức đối với người hưởng lương theo thời gian

Tiền lương làm thêm giờ = Tiền lương giờ thực trả của công việc đang làm vào ngày làm việc bình thường × Mức ít nhất 150%, 200% hoặc 300% × Số giờ làm thêm.

Theo điểm a khoản 1 Điều 55 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, tiền lương giờ thực trả được xác định bằng tiền lương thực trả của công việc đang làm trong tháng, tuần hoặc ngày phát sinh làm thêm, sau khi loại các khoản luật định, chia tổng số giờ thực tế làm việc tương ứng. Mẫu số không tính giờ làm thêm và phải tuân thủ giới hạn số ngày làm việc bình thường trong tháng, số giờ làm việc bình thường trong ngày, tuần theo chế độ doanh nghiệp lựa chọn.

Không mặc định mọi trường hợp đều lấy lương tháng chia 26 ngày rồi chia 8 giờ. Cần đối chiếu chế độ làm việc, kỳ trả lương và thời gian thực tế tương ứng.

Những khoản không đưa vào căn cứ tính lương giờ

Các khoản loại trừ theo Điều 55 gồm tiền làm thêm giờ; tiền trả thêm khi làm việc ban đêm; tiền lương ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương; tiền thưởng theo Điều 104, thưởng sáng kiến; tiền ăn giữa ca; hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, nhà ở, giữ trẻ, nuôi con nhỏ; hỗ trợ khi thân nhân chết, người thân kết hôn, sinh nhật, bệnh nghề nghiệp và các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác không liên quan đến thực hiện công việc hoặc chức danh trong hợp đồng lao động.

Muốn xác định tăng ca được trả lương thế nào, không thể chỉ căn cứ vào tên gọi “lương cơ bản”. Cần xem bản chất từng khoản và cách xác định tiền lương thực trả theo luật. Tham khảo cách phân biệt các khoản trong tiền lương của người lao động.

Ví dụ: tăng ca được trả lương thế nào khi làm thêm 2 giờ?

Giả sử tiền lương giờ thực trả đã xác định đúng là 50.000 đồng, người lao động làm thêm 2 giờ ban ngày:

Công thức đối với người hưởng lương theo sản phẩm

Người hưởng lương sản phẩm tăng ca được trả lương thế nào? Theo khoản 2 Điều 55, công thức dưới đây áp dụng khi làm thêm ngoài thời giờ bình thường để làm thêm số lượng, khối lượng sản phẩm ngoài định mức đã thỏa thuận:

Tiền lương làm thêm = Đơn giá tiền lương sản phẩm của ngày làm việc bình thường × Mức ít nhất 150%, 200% hoặc 300% × Số sản phẩm làm thêm.

Đối với làm thêm theo sản phẩm vào ban đêm, áp dụng công thức riêng tại khoản 2 Điều 57; không dùng số giờ thay cho số sản phẩm làm thêm.

Tăng ca được trả lương thế nào khi làm vào ban đêm?

Điều 106 Bộ luật Lao động xác định giờ ban đêm từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau. Làm ca đêm trong thời giờ bình thường được trả thêm ít nhất 30%; cần phân biệt với vừa làm thêm giờ vừa làm vào ban đêm.

Đối với người hưởng lương theo thời gian, gọi L là tiền lương giờ thực trả của công việc đang làm vào ngày bình thường, D là tiền lương giờ vào ban ngày của loại ngày tương ứng, công thức theo Điều 57 là:

Tiền làm thêm ban đêm = [L × Hệ số làm thêm + L × 30% + D × 20%] × Số giờ làm thêm ban đêm.

Các tỷ lệ trên áp dụng khi các cấu phần đều ở mức tối thiểu; tiền lương ngày lễ được hưởng theo chế độ cần tách riêng. Không áp 210% cho mọi giờ làm thêm ban đêm. Với L = 50.000 đồng, làm thêm 2 giờ ban đêm vào ngày nghỉ hằng tuần được trả ít nhất 50.000 × 270% × 2 = 270.000 đồng.

Khi nào được tính là làm thêm giờ và có cần đồng ý?

Khoản 1 Điều 107 Bộ luật Lao động xác định làm thêm giờ là thời gian làm việc ngoài thời giờ làm việc bình thường theo pháp luật, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. Việc có mặt tại nơi làm việc sau giờ không tự nó đủ để kết luận toàn bộ thời gian đó là làm thêm; cần đối chiếu công việc thực hiện, yêu cầu hoặc thỏa thuận làm thêm và dữ liệu chấm công.

Thông thường, doanh nghiệp phải có sự đồng ý của người lao động. Điều 59 Nghị định 145/2020/NĐ-CP yêu cầu sự đồng ý về thời gian, địa điểm và công việc làm thêm.

Điều 108 quy định ngoại lệ đối với lệnh động viên, huy động bảo đảm quốc phòng, an ninh và công việc bảo vệ tính mạng, tài sản trong phòng ngừa, khắc phục thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, thảm họa. Trường hợp thứ hai có ngoại lệ nếu có nguy cơ ảnh hưởng tính mạng, sức khỏe người lao động theo pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động. Không dùng yêu cầu tiến độ thông thường để mặc nhiên áp dụng Điều 108.

Giới hạn số giờ tăng ca cần kiểm tra

Theo Điều 107 Bộ luật Lao động và Điều 60 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, các giới hạn thông thường gồm:

Cần đáp ứng đồng thời giới hạn ngày, tháng và năm; chưa vượt 200 giờ/năm không có nghĩa được vượt 40 giờ/tháng. Cơ chế đặc biệt tại Điều 108 và quy định riêng đối với nhóm lao động đặc thù phải được xem xét riêng.

Trường hợp tổ chức trên 200 đến 300 giờ/năm phải thuộc Điều 107 và quy định hướng dẫn, đồng thời thực hiện nghĩa vụ thông báo theo quy định. Sự tự nguyện của người lao động không thay thế điều kiện pháp luật. Không dùng mốc 60 giờ/tháng của chính sách đặc biệt trước đây làm giới hạn chung hiện hành.

Kiểm tra tăng ca được trả lương thế nào trên bảng lương

1. Đối chiếu giờ bắt đầu, kết thúc làm thêm với lịch ca và bảng chấm công.
2. Phân loại giờ làm thêm theo ngày thường, nghỉ tuần, lễ và khung giờ ban đêm.
3. Kiểm tra căn cứ lương giờ hoặc đơn giá sản phẩm, cùng các khoản bị loại trừ.
4. Nhân đúng hệ số và kiểm tra khoản trả thêm khi làm vào ban đêm.
5. Tách tiền làm thêm khỏi lương ngày lễ đã hưởng; đối chiếu giới hạn làm thêm.
6. Nếu có chênh lệch, gửi nhân sự hoặc kế toán bảng tính ghi rõ ngày, số giờ, đơn giá và số tiền cần giải thích.

Người lao động nên lưu bảng chấm công, thông báo tăng ca và phiếu lương. Xem thêm những nội dung cần kiểm tra trên bảng lương cá nhân và cách hiểu về lương cơ bản.

Câu hỏi thường gặp: tăng ca được trả lương thế nào?

Chủ nhật là ngày làm việc bình thường thì tăng ca tính bao nhiêu?

Nếu Chủ nhật là ngày làm việc bình thường theo lịch hợp pháp của người lao động và không phải ngày lễ, giờ làm thêm ban ngày áp dụng ít nhất 150%. Nếu là ngày nghỉ hằng tuần thì áp dụng ít nhất 200%.

Làm ngày lễ có được nhận 400% không?

Phải tách ít nhất 300% tiền làm thêm và tiền lương ngày lễ được hưởng theo chế độ. Cách gọi tổng cộng 400% chỉ phù hợp khi so sánh cùng một thời lượng và căn cứ lương tương ứng; không tự động nhân 400% cho mọi giờ làm thêm hoặc cộng lại khoản lương lễ đã nằm trong lương tháng.

Tiền tăng ca có phải chịu thuế thu nhập cá nhân không?

Đây là nội dung thuế liên quan, cần xác định theo kỳ tính thuế và điều kiện áp dụng. Theo hướng dẫn năm 2026 trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, tiền lương làm thêm giờ đáp ứng điều kiện, thời gian theo pháp luật lao động được miễn thuế theo quy định; phần vượt mức luật định tính vào thu nhập chịu thuế. Cần đối chiếu văn bản và hồ sơ thực tế khi quyết toán.

Căn cứ pháp lý

• Bộ luật Lao động 2019, số 45/2019/QH14: Điều 98, 105–108.
• Nghị định 145/2020/NĐ-CP: Điều 55–57, 59–62.