Phụ cấp độc hại năm 2026: Ai được hưởng, mức và cách tính?

Phụ cấp độc hại năm 2026 phải được xác định theo đúng đối tượng và chế độ áp dụng. Lao động doanh nghiệp không mặc nhiên hưởng các hệ số của khu vực công; khoản phụ cấp bằng tiền cũng khác với bồi dưỡng bằng hiện vật. Bài viết làm rõ ai được hưởng, mức tính và căn cứ cần kiểm tra.

Phụ cấp độc hại áp dụng cho những đối tượng nào?

Người lao động tại doanh nghiệp được hưởng theo căn cứ nào?

Điểm đ khoản 1 Điều 21 và khoản 1 Điều 90 Bộ luật Lao động 2019 xác định nội dung về tiền lương, phụ cấp trong hợp đồng và cấu phần tiền lương. Khi xem xét khoản trả thêm để bù đắp điều kiện lao động, phải đối chiếu thỏa thuận và chính sách hợp pháp đang áp dụng, đồng thời kiểm tra quy định chuyên ngành liên quan.

Ví dụ: nếu hợp đồng quy định phụ cấp độc hại 500.000 đồng/tháng cho vị trí cụ thể thì căn cứ tính khoản phụ cấp đó là thỏa thuận và điều kiện hưởng đã xác lập. Đây là ví dụ minh họa, không phải mức pháp luật ấn định cho mọi doanh nghiệp.

Không có dòng phụ cấp độc hại riêng trên bảng lương chưa đủ để kết luận vi phạm. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về điều kiện làm việc và bồi dưỡng hiện vật nếu người lao động đủ điều kiện. Xem thêm các loại phụ cấp lương.

Mức và cách tính phụ cấp độc hại trong khu vực công

Điều kiện và hệ số phụ cấp

Mục I Thông tư 07/2005/TT-BNV xác định phạm vi cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp làm việc ở nơi độc hại, nguy hiểm, có yếu tố cao hơn bình thường chưa được tính vào hệ số lương. Không phải mọi người làm việc tại cơ quan nhà nước đều tự động hưởng.

Mục II quy định bốn hệ số: 0,1; 0,2; 0,3; 0,4. Việc áp dụng phải căn cứ các yếu tố, điều kiện và thủ tục tương ứng; không tự chọn hệ số chỉ theo tên nghề. Người làm theo hợp đồng trong cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp phải kiểm tra thêm thỏa thuận theo mục 4 Phần III và quy định áp dụng cho mình.

Bảng tính trong năm 2026

Mức theo tháng được xác định bằng mức lương cơ sở áp dụng × hệ số phụ cấp được hưởng, sau đó tính trả theo thời gian thực tế theo quy định.

Nguồn mức lương cơ sở: Nghị định 73/2024/NĐ-CP và Nghị định 161/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/07/2026. Bảng chỉ áp dụng cho người thuộc chế độ tính phụ cấp theo hệ số nêu trên, không phải mức bắt buộc chung tại doanh nghiệp.

Theo điểm a mục 3 Phần II Thông tư 07/2005/TT-BNV, thời gian thực tế tại nơi có yếu tố độc hại, nguy hiểm dưới 4 giờ/ngày được tính nửa ngày; từ 4 giờ trở lên tính cả ngày. Khoản phụ cấp được trả cùng kỳ lương hằng tháng.

Phân biệt phụ cấp độc hại với bồi dưỡng bằng hiện vật

Phụ cấp là khoản thuộc chế độ tiền lương; bồi dưỡng bằng hiện vật là quyền lợi riêng khi đủ điều kiện. Đã trả phụ cấp tiền không có nghĩa được miễn cấp hiện vật.

Điều kiện hưởng hiện vật

Theo Điều 3 Thông tư 24/2022/TT-BLĐTBXH, phải đồng thời đáp ứng:

• Làm nghề, công việc thuộc danh mục nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
• Môi trường có yếu tố nguy hiểm, có hại không bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn vệ sinh cho phép; hoặc tiếp xúc nguồn gây bệnh truyền nhiễm đạt mức điểm được quy định tại khoản 2 Điều 3. Việc xác định phải do tổ chức đủ điều kiện quan trắc thực hiện.

Chỉ dựa vào cảm giác nóng, bụi hoặc tên ngành sản xuất là chưa đủ. Có thể tìm hiểu thêm về quan trắc môi trường lao động.

Mức bồi dưỡng và thời gian tính

Điều 4 và Phụ lục I quy định mức cụ thể theo loại điều kiện lao động và yếu tố tiếp xúc. Người lao động không tự chọn mức; doanh nghiệp phải đối chiếu kết quả đánh giá. Làm từ 50% thời giờ bình thường của ngày trở lên hưởng cả định suất; dưới 50% hưởng nửa định suất. Làm thêm giờ được tăng định suất tương ứng theo quy định.

Đây là giá trị để tổ chức cấp hiện vật. Điều 5 không cho trả bằng tiền hoặc đưa vào lương thay hiện vật. Với công việc lưu động, phân tán không thể tổ chức tập trung, việc cấp hiện vật để tự bồi dưỡng phải có danh sách, ký nhận và kiểm tra thực hiện. Khoản 3 Điều 5 còn khuyến khích bồi dưỡng mức 1 cho một số trường hợp ngoài danh mục nhưng có yếu tố tiếp xúc theo khoản 2 Điều 3; cần phân biệt khuyến khích với nghĩa vụ bắt buộc.

Cần kiểm tra giấy tờ gì khi chưa được hưởng đúng?

Đối chiếu hợp đồng, thỏa ước, quy chế trả lương, bảng lương, quyết định phân công và hồ sơ điều kiện lao động. Với hiện vật, kiểm tra thêm căn cứ xác định mức và danh sách cấp phát. Đề nghị nhân sự hoặc đơn vị quản lý giải thích cụ thể khoản đang áp dụng, thay vì chỉ hỏi chung “tiền độc hại”.

Câu hỏi thường gặp về phụ cấp độc hại năm 2026

Công nhân có được hưởng hệ số 0,2 không?

Không tự động. Hệ số trong Thông tư 07/2005/TT-BNV có phạm vi riêng. Lao động doanh nghiệp phải xem chế độ, thỏa thuận và quy định chuyên ngành áp dụng.

Đã nhận phụ cấp tiền có còn được bồi dưỡng hiện vật?

Phải xét riêng điều kiện của từng chế độ. Nếu đủ điều kiện theo Thông tư 24/2022/TT-BLĐTBXH, việc đã nhận phụ cấp tiền không thay thế nghĩa vụ bồi dưỡng hiện vật.

Làm đúng nửa ngày có hưởng cả định suất hiện vật không?

Có, nếu đủ điều kiện hưởng và thời gian làm việc đạt 50% thời giờ làm việc bình thường của ngày. Không nhầm quy tắc này với mốc 4 giờ của chế độ phụ cấp theo Thông tư 07/2005/TT-BNV.