Vi khí hậu tại nơi làm việc: Giới hạn cho phép và nghĩa vụ doanh nghiệp

Vi khí hậu tại nơi làm việc được đánh giá theo các giới hạn về điều kiện môi trường phù hợp với loại lao động. QCVN 26:2016/BYT ban hành kèm Thông tư 26/2016/TT-BYT quy định phạm vi áp dụng, giá trị cho phép, phương pháp xác định và trách nhiệm của người sử dụng lao động.

Vi khí hậu tại nơi làm việc là gì?

Theo mục 3.1 Phần I QCVN 26:2016/BYT, vi khí hậu nơi làm việc là điều kiện khí tượng của môi trường lao động, hình thành từ tác động tổng hợp của nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ chuyển động của không khí và nhiệt độ các bề mặt vật dụng, thiết bị xung quanh tới người lao động.

Cần phân biệt các yếu tố môi trường này với cường độ lao động và trang phục. Cường độ lao động được dùng để xác định nhóm công việc và áp dụng giới hạn tương ứng; trang phục ảnh hưởng khả năng thoát nhiệt nhưng không phải một thông số vi khí hậu môi trường độc lập.

QCVN 26:2016/BYT áp dụng ở đâu?

QCVN 26:2016/BYT áp dụng cho điều kiện vi khí hậu trong nhà tại nơi làm việc và không áp dụng cho nơi làm việc ngoài trời, công trường xây dựng, hầm mỏ, phương tiện giao thông và nhà lạnh. Vì vậy, cán bộ HSE không nên lấy các ngưỡng trong bảng trên để suy rộng máy móc cho mọi bối cảnh lao động.

Giá trị vi khí hậu cho phép theo QCVN 26:2016/BYT

Giới hạn theo loại lao động

QCVN 26:2016/BYT quy định khoảng nhiệt độ, độ ẩm và tốc độ chuyển động không khí khác nhau theo mức độ lao động. Các giá trị dưới đây áp dụng trong phạm vi của quy chuẩn.

Chú thích áp dụng: Trong điều kiện lao động nóng, độ ẩm cao, tốc độ chuyển động không khí có thể tăng đến 2 m/s. Với phòng điều hòa, tốc độ có thể thấp hơn mức tối thiểu trong bảng nếu thông gió bảo đảm nồng độ CO₂ đạt tiêu chuẩn cho phép.

Chênh lệch nhiệt độ theo độ cao vị trí làm việc không quá 3°C; theo chiều ngang không quá 4°C, 5°C, 6°C tương ứng lao động nhẹ, trung bình, nặng. Chênh lệch nhiệt độ trong nơi sản xuất và ngoài trời không vượt quá 5°C.

Giới hạn cường độ bức xạ nhiệt

Nguồn: Bảng 1, Phần II QCVN 26:2016/BYT ban hành kèm Thông tư 26/2016/TT-BYT. Các bảng tóm lược cần được đọc cùng điều kiện áp dụng của quy chuẩn.

Giới hạn WBGT khi tiếp xúc với nguồn nhiệt

WBGT là chỉ số nhiệt dùng đánh giá tác động tổng hợp của môi trường nhiệt, không đồng nhất với nhiệt độ không khí đo bằng nhiệt kế thông thường. Bảng dưới đây có đơn vị °C WBGT; tỷ lệ phần trăm thể hiện thời gian tiếp xúc với nguồn nhiệt.

Nguồn: Bảng 2, Phần II QCVN 26:2016/BYT. Các mức WBGT trên cho thấy cùng một môi trường nhiệt, khả năng chấp nhận phụ thuộc vào cường độ lao động và thời gian tiếp xúc. Người làm việc nặng cần được kiểm soát chặt hơn vì cơ thể tự sinh thêm nhiệt trong quá trình vận động.

Doanh nghiệp phải đo kiểm vi khí hậu bao lâu một lần?

Mục 1 Phần IV QCVN 26:2016/BYT yêu cầu cơ sở có người lao động tiếp xúc với các yếu tố vi khí hậu định kỳ tổ chức đo kiểm tra vi khí hậu nơi làm việc tối thiểu 1 lần/năm và thực hiện theo các quy định pháp luật liên quan. Không nên hiểu một lần đo nhiệt độ bằng thiết bị thông thường là đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ.

Phần III quy chuẩn viện dẫn phương pháp xác định theo TCVN 5508:2009 — Không khí vùng làm việc: Yêu cầu về điều kiện vi khí hậu và phương pháp đo. Việc lựa chọn vị trí, thời điểm, thiết bị và thông số đo cần tuân theo phương pháp áp dụng, phản ánh điều kiện tiếp xúc của người lao động.

Để tìm hiểu điều kiện tổ chức thực hiện và hồ sơ liên quan, xem bài quan trắc môi trường lao động tại doanh nghiệp. Phần này chỉ tập trung vào yêu cầu đo kiểm vi khí hậu, không thay thế hướng dẫn quan trắc các yếu tố có hại khác.

Vi khí hậu không đạt giới hạn: Doanh nghiệp phải làm gì?

Phần IV QCVN 26:2016/BYT xác định hai trách nhiệm cần lưu ý:

• Cung cấp đầy đủ phương tiện bảo hộ lao động phù hợp với môi trường làm việc theo pháp luật an toàn, vệ sinh lao động (mục 2).
• Thực hiện ngay các giải pháp cải thiện điều kiện lao động và bảo vệ sức khỏe người lao động nếu vi khí hậu không đạt giá trị cho phép (mục 3).

Biện pháp cụ thể có thể gồm cách nhiệt, che chắn nguồn nhiệt, điều chỉnh thông gió hoặc tổ chức thời gian tiếp xúc phù hợp với kết quả đánh giá. Đây là ví dụ thực hành; quy chuẩn không ấn định một giải pháp kỹ thuật duy nhất cho mọi cơ sở. Việc cấp bảo hộ không thay thế nghĩa vụ cải thiện điều kiện không đạt.

Xem thêm trách nhiệm cấp phương tiện bảo vệ cá nhân cho người lao động.

Câu hỏi thường gặp về vi khí hậu tại nơi làm việc

Nhiệt độ nhà xưởng 34°C có luôn đạt quy chuẩn không?

Không thể kết luận chỉ từ nhiệt độ. Mức 34°C là cận trên khoảng nhiệt độ của lao động nhẹ trong Bảng 1; lao động trung bình và nặng có giới hạn khác. Còn phải xem xét độ ẩm, tốc độ không khí, bức xạ nhiệt, WBGT khi áp dụng và điều kiện cụ thể của quy chuẩn.

Nhiệt kế treo tường có đủ để đánh giá vi khí hậu không?

Không. Nhiệt kế chỉ phản ánh một thông số tại vị trí đặt thiết bị. Đánh giá cần phản ánh nơi người lao động tiếp xúc, các thông số liên quan và phương pháp đo phù hợp; số đo nội bộ không mặc nhiên thay thế kết quả quan trắc theo quy định.

Văn phòng điều hòa có áp dụng giới hạn tốc độ gió trong bảng không?

Quy chuẩn có điều kiện riêng cho phòng điều hòa: tốc độ không khí có thể dưới mức tối thiểu tương ứng từng loại lao động nếu thông gió bảo đảm nồng độ CO₂ đạt tiêu chuẩn cho phép. Không nên kết luận không đạt chỉ vì tốc độ gió thấp hơn bảng mà bỏ qua điều kiện này.

Việc doanh nghiệp cần làm: xác định phạm vi áp dụng, đo đúng thông số theo loại công việc, đối chiếu đầy đủ giới hạn và xử lý ngay khi điều kiện không đạt. Có thể xem thêm các điều kiện vệ sinh lao động tại nơi làm việc để rà soát tổng thể, thay vì chỉ kiểm tra nhiệt độ.