Tỷ lệ đóng BHXH là thông tin người lao động nên nắm rõ trước khi xem bảng lương, ký hợp đồng hoặc tự kiểm tra quá trình tham gia bảo hiểm. Bài viết này cập nhật theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 và các hướng dẫn đang áp dụng, tập trung vào cách xác định đúng nhóm đối tượng và phần tiền bạn thực sự phải đóng hằng tháng.
Điểm dễ nhầm nhất là nhiều người lấy tỷ lệ chung của quỹ rồi áp luôn cho phần bị trừ trên lương. Thực tế, cách chia phần đóng giữa người lao động và người sử dụng lao động phụ thuộc từng nhóm cụ thể. Vì vậy, cách an toàn nhất là xác định đúng diện tham gia trước, sau đó mới tính đúng tỷ lệ đóng bhxh của người lao động.
Contents
- 1 Hiểu đúng tỷ lệ đóng BHXH trước khi tự tính
- 2 Tỷ lệ đóng BHXH theo từng nhóm đối tượng người lao động
- 3 Cách xác định tỷ lệ đóng BHXH của bạn trong 3 bước
- 4 Lưu ý quan trọng và câu hỏi thường gặp về tỷ lệ đóng BHXH
- 5 Những câu hỏi thường gặp của người lao động về tỷ lệ đóng BHXH
- 5.1 Tỷ lệ đóng BHXH của người lao động hiện nay là bao nhiêu?
- 5.2 Vì sao nhiều người nói BHXH là 22% nhưng lương của tôi không bị trừ 22%?
- 5.3 Chủ hộ kinh doanh có phải đóng BHXH bắt buộc không?
- 5.4 Nghỉ không lương hơn 14 ngày trong tháng có còn phải đóng BHXH không?
- 5.5 Nếu tôi không còn thuộc diện bắt buộc nữa thì làm sao giữ thời gian đóng?
Hiểu đúng tỷ lệ đóng BHXH trước khi tự tính
Theo Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc
1. Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:
a) 3% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội vào quỹ ốm đau và thai sản;
b) 22% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội vào quỹ hưu trí và tử tuất.
2. Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện bằng 22% thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Đây là tỷ lệ của quỹ, chưa phải lúc nào cũng trùng với phần tiền bị trừ trực tiếp từ lương của riêng người lao động.
Phân biệt tỷ lệ của quỹ với phần tiền bị trừ trên lương
Với đa số người lao động đang làm việc theo hợp đồng lao động, công chức, viên chức hoặc lao động nước ngoài đủ điều kiện tham gia, phần người lao động đóng là 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất. Phần 17% còn lại do người sử dụng lao động đóng vào các quỹ tương ứng. Nói cách khác, khi nghe đến mốc 25%, bạn nên hiểu đó là tổng tỷ lệ BHXH của hai bên trong nhóm phổ biến nhất, không phải khoản khấu trừ nguyên vẹn trên lương của bạn.
Công thức tự tính phần bạn phải đóng mỗi tháng
Công thức nhanh để tự kiểm là:
Số tiền đóng BHXH = Tiền lương/mức thu nhập x tỷ lệ áp dụng cho nhóm đối tượng người lao động
Khi đã xác định đúng nhóm, phép tính gần như chỉ còn một bước. Đây là cách đơn giản nhất để đối chiếu bảng lương và phát hiện sớm sai lệch.
Tỷ lệ đóng BHXH theo từng nhóm đối tượng người lao động
Bảng sau tóm tắt tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội theo từng nhóm đối tượng phổ biến, chỉ tính riêng phần BHXH để người lao động dễ tra cứu:
Nhóm đối tượng | Phần người lao động đóng | Phần người sử dụng lao động hoặc đơn vị đóng | Tổng tỷ lệ BHXH | Ghi chú nhanh |
| Người làm việc theo HĐLĐ từ đủ 1 tháng, cán bộ, công chức, viên chức, công nhân quốc phòng hoặc công an, sĩ quan hoặc quân nhân chuyên nghiệp, người quản lý doanh nghiệp hưởng lương, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã thôn tổ dân phố, lao động không trọn thời gian đủ điều kiện, lao động nước ngoài đủ điều kiện | 8% | 17% | 25% | Nhóm phổ biến nhất |
| Hạ sĩ quan, binh sĩ, học viên được hưởng sinh hoạt phí, dân quân thường trực | 0% | 22% | 22% | Đơn vị hoặc ngân sách đóng |
| Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng | 22% | 0% | 22% | Đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất |
| Vợ hoặc chồng không hưởng lương ngân sách, đi công tác nhiệm kỳ cùng thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài | 22% | 0% | 22% | Đóng qua cơ quan hoặc tổ chức quản lý |
| Chủ hộ kinh doanh và người quản lý doanh nghiệp hoặc hợp tác xã không hưởng lương | 25% | 0% | 25% | Tự đóng 3% ốm đau thai sản và 22% hưu trí tử tuất |
| Người tham gia BHXH tự nguyện | 22% | 0% | 22% | Áp dụng khi không thuộc diện bắt buộc |
Căn cứ tổng hợp bảng trên nằm tại Điều 2, Điều 33, Điều 34 và Điều 36 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Lao động nước ngoài chỉ thuộc diện BHXH bắt buộc khi làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên, trừ trường hợp di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp, đã đủ tuổi nghỉ hưu hoặc điều ước quốc tế có quy định khác.
Riêng chủ hộ kinh doanh, Nghị định 158/2025 quy định từ ngày 01/07/2025 áp dụng với chủ hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai. Các chủ hộ còn lại thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/07/2029.
Xem thêm: Mức đóng bảo hiểm xã hội mới nhất hiện nay
Tỷ lệ đóng BHXH đối với người lao động Việt Nam
Mức đóng BHXH của người lao động Việt Nam phải đóng là 32%, trong đó:
- Người sử dụng lao động đóng 21,5%: Gồm 14% cho chế độ hưu trí, 3% cho chế độ ốm đau – thai sản, 0,5% chế độ tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp; 1% bảo hiểm thất nghiệp và 3% BHYT.
- Người lao động đóng 10,5%: Gồm 8% vào quỹ hưu trí; 1% bảo hiểm thất nghiệp và 1,5% BHYT.
Tham khảo thêm: Tra cứu quá trình đóng BHXH: Hướng dẫn chi tiết cho người lao động
Tỷ lệ đóng BHXH của người lao động nước ngoài
(Căn cứ: Quyết định 595/QĐ-BHXH và Nghị định 58/2020/NĐ-CP).
Xem thêm: Tỷ lệ đóng BHXH từ 01/01/2026 của doanh nghiệp và NLĐ có thay đổi không khi tăng lương tối thiểu?
Cách xác định tỷ lệ đóng BHXH của bạn trong 3 bước
Bước 1: Xác định đúng nhóm tham gia
Hãy nhìn vào quan hệ lao động thực tế trước khi nhìn vào chức danh. Nếu bạn đang làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên hoặc là lao động không trọn thời gian nhưng tiền lương tháng đạt ngưỡng tối thiểu để đóng BHXH bắt buộc, bạn thường rơi vào nhóm người lao động đóng 8%.
Nếu bạn tự kinh doanh, không hưởng lương ở doanh nghiệp hoặc là chủ hộ kinh doanh, hãy kiểm tra sang nhóm 25% hoặc phương án BHXH tự nguyện.
Nếu bạn vừa là chủ hộ kinh doanh vừa đi làm tại công ty theo hợp đồng lao động, BHXH Việt Nam đang hướng dẫn tham gia theo diện người lao động hợp đồng tương ứng. Điều này giúp tránh đóng chồng hai lần chỉ vì đồng thời có hai vai trò.
Bước 2: Kiểm tra mức lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng
Với chủ hộ kinh doanh và người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương, người tham gia được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng nhưng thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.
Với BHXH tự nguyện, thu nhập chọn đóng thấp nhất bằng chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu. Nắm rõ mốc này giúp bạn không tự tính sai ngay từ đầu.
Bước 3: Nhân với tỷ lệ tương ứng và đối chiếu bảng lương
Sau khi có đúng nhóm và đúng mức lương làm căn cứ, bạn chỉ cần nhân với tỷ lệ tương ứng. Bảng ví dụ dưới đây giúp bạn tự tính nhanh trong các trường hợp thường gặp.
- Nhân viên văn phòng theo HĐLĐ: lấy lương đóng BHXH nhân 8%.
- Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng: lấy mức lương làm căn cứ nhân 22%.
- Chủ hộ kinh doanh hoặc người quản lý không hưởng lương: lấy mức đã chọn nhân 25%.
- Người không còn thuộc diện bắt buộc: cân nhắc BHXH tự nguyện với tỷ lệ 22% để duy trì thời gian đóng.
| Tình huống | Mức lương hoặc thu nhập làm căn cứ | Tỷ lệ áp dụng | Số tiền BHXH phải đóng |
|---|---|---|---|
| Nhân viên làm việc theo HĐLĐ | 12.000.000 đồng | 8% | 960.000 đồng mỗi tháng |
| Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng | 12.000.000 đồng | 22% | 2.640.000 đồng mỗi tháng |
| Chủ hộ kinh doanh chọn mức đóng | 5.000.000 đồng | 25% | 1.250.000 đồng mỗi tháng |
| Người tham gia BHXH tự nguyện | 4.000.000 đồng | 22% | 880.000 đồng mỗi tháng |
Các ví dụ trên chỉ tính riêng phần BHXH. Khi xem bảng lương thực tế, bạn nên tách rõ phần đơn vị đóng và phần bị khấu trừ từ lương của mình để tránh nhầm sang các khoản bảo hiểm bắt buộc khác.
Xem thêm: Cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần mới nhất 2026 dễ hiểu cho người lao động
Lưu ý quan trọng và câu hỏi thường gặp về tỷ lệ đóng BHXH
Khi nghỉ không lương từ 14 ngày trở lên có phải đóng không
Với các nhóm người lao động theo quy định tại điểm a, b, c, d, i khoản 1 và khoản 2 Điều 2, nếu không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì người lao động không phải đóng BHXH tháng đó, trừ khi hai bên có thỏa thuận vẫn đóng theo căn cứ tháng gần nhất. Riêng một số nhóm đặc thù khác thực hiện theo quy định chi tiết của Chính phủ.
Nếu còn thiếu tối đa 6 tháng trước tuổi hưu thì xử lý thế nào
Nếu đã gần đủ điều kiện hưởng lương hưu mà còn thiếu tối đa 6 tháng đóng BHXH bắt buộc, người lao động hoặc thân nhân được đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu với mức bằng tổng mức đóng của người lao động và người sử dụng lao động vào quỹ hưu trí và tử tuất. Nếu còn thiếu trên 6 tháng, người lao động có thể tiếp tục bằng BHXH tự nguyện. Đây là điểm rất đáng lưu ý với người chuẩn bị nghỉ hưu.
Những câu hỏi thường gặp của người lao động về tỷ lệ đóng BHXH
Tỷ lệ đóng BHXH của người lao động hiện nay là bao nhiêu?
Với đa số người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, công chức, viên chức và cả lao động nước ngoài đủ điều kiện tham gia, phần người lao động đóng là 8% tiền lương làm căn cứ đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Tuy nhiên, đây không phải là tỷ lệ áp dụng cho mọi nhóm. Một số nhóm đặc thù như đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đóng 22%, còn chủ hộ kinh doanh và người quản lý không hưởng lương có thể đóng 25%.
Vì sao nhiều người nói BHXH là 22% nhưng lương của tôi không bị trừ 22%?
Con số 22% là tỷ lệ vào quỹ hưu trí và tử tuất của quỹ BHXH, không phải lúc nào cũng là phần người lao động tự đóng. Với nhóm phổ biến nhất, người lao động chỉ đóng 8%, còn người sử dụng lao động đóng 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất, đồng thời đóng thêm 3% vào quỹ ốm đau và thai sản. Vì vậy, bạn không nên lấy 22% hoặc 25% rồi mặc định đó là khoản bị khấu trừ nguyên vẹn trên lương của mình.
Chủ hộ kinh doanh có phải đóng BHXH bắt buộc không?
Có, nhưng cần nhìn đúng thời điểm và đúng loại chủ hộ. Từ ngày 01/07/2025, chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Các chủ hộ còn lại áp dụng từ ngày 01/07/2029, và nếu chủ hộ đồng thời đi làm theo hợp đồng lao động tại công ty thì sẽ tham gia theo diện người lao động hợp đồng tương ứng.
Lao động nước ngoài đóng tỷ lệ nào?
Nếu lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên và không thuộc trường hợp loại trừ, phần người lao động đóng là 8% tiền lương làm căn cứ đóng. Phần người sử dụng lao động đóng 17% BHXH cho nhóm này. Đây là lý do lao động nước ngoài đủ điều kiện thường được xếp cùng nhóm phổ biến khi tra cứu tỷ lệ đóng.
Nghỉ không lương hơn 14 ngày trong tháng có còn phải đóng BHXH không?
Thông thường, nếu bạn thuộc các nhóm có hưởng lương theo luật và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì bạn không phải đóng BHXH tháng đó. Tuy nhiên, nếu người lao động và người sử dụng lao động có thỏa thuận vẫn đóng thì vẫn có thể tiếp tục đóng theo căn cứ của tháng gần nhất. Vì vậy, khi nghỉ dài ngày, bạn nên kiểm tra lại với nhân sự hoặc kế toán để tránh hiểu sai.
Nếu tôi không còn thuộc diện bắt buộc nữa thì làm sao giữ thời gian đóng?
Trong trường hợp không còn thuộc diện BHXH bắt buộc, bạn có thể chuyển sang BHXH tự nguyện với tỷ lệ 22% trên mức thu nhập làm căn cứ đóng do mình lựa chọn. Luật cũng cho phép chọn nhiều phương thức đóng khác nhau như hằng tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng hoặc đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định. Đây là cách khá thực tế để không làm đứt quãng quá trình tích lũy thời gian tham gia.
Với phần lớn người lao động đi làm theo hợp đồng, tỷ lệ đóng bhxh của riêng người lao động là 8%. Các mốc 22% hoặc 25% chỉ xuất hiện ở những nhóm đặc thù hoặc khi bạn tự đóng. Nắm đúng nhóm tham gia sẽ giúp bạn đối chiếu bảng lương nhanh hơn, hạn chế bị trích sai và bảo vệ quyền lợi hưu trí về sau.
Bài viết được biên soạn trên cơ sở tham khảo quy định pháp luật hiện hành và đã có sự kiểm chứng thông tin từ luật sư Bùi Quang Thắng, Công ty Luật TNHH T.N. Nếu cần hỗ trợ tư vấn chi tiết, vui lòng liên hệ qua số điện thoại: 0988092774 hoặc email admin@phapluatlaodong.com.
