Bảo hiểm y tế 2026: Quy định, mức đóng và quyền lợi mới nhất

Bảo hiểm y tế 2026 tiếp tục là chính sách an sinh xã hội quan trọng, giúp người tham gia giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi được hưởng. Các quy định về đối tượng tham gia, mức đóng, mức hưởng, khám chữa bệnh và sử dụng thẻ BHYT được thực hiện theo Luật Bảo hiểm y tế và các văn bản hướng dẫn hiện hành.

Trong năm 2026, người tham gia cần đặc biệt lưu ý những thay đổi về quyền lợi khám chữa bệnh, mức đóng, sử dụng thẻ BHYT và các quy định áp dụng từ 01/07/2026.

Bài viết dưới đây tổng hợp quy định, đối tượng tham gia, mức đóng, quyền lợi và cách sử dụng BHYT năm 2026, giúp người lao động, hộ gia đình và doanh nghiệp dễ dàng tra cứu khi cần

Bảo hiểm y tế là gì và vì sao nên tham gia

Khái niệm bảo hiểm y tế

Bảo hiểm y tế (BHYT) là hình thức bảo hiểm trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe do Nhà nước tổ chức thực hiện, không vì mục đích lợi nhuận. Người tham gia đóng BHYT theo quy định và được quỹ BHYT thanh toán một phần hoặc toàn bộ chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi được hưởng

Nói dễ hiểu, bảo hiểm y tế hoạt động theo nguyên tắc chia sẻ rủi ro. Nhiều người cùng tham gia, cùng đóng góp vào quỹ; khi một người không may ốm đau, quỹ sẽ hỗ trợ chi trả chi phí y tế theo mức hưởng tương ứng. Vì vậy, BHYT không chỉ là quyền lợi cá nhân mà còn là chính sách cộng đồng.

Vai trò của BHYT với cá nhân, gia đình và doanh nghiệp

Việc tham gia bảo hiểm y tế sớm giúp duy trì thời gian tham gia liên tục và hạn chế gián đoạn quyền lợi. Ngoài ra, bảo hiểm y tế còn góp phần chia sẻ rủi ro giữa các thành viên trong cộng đồng.
Với cá nhân và hộ gia đình, thẻ BHYT giúp giảm áp lực viện phí, nhất là khi phải điều trị nội trú, phẫu thuật, sinh con, khám thai định kỳ, phục hồi chức năng hoặc dùng thuốc thuộc danh mục thanh toán. Với doanh nghiệp, việc tham gia BHYT đầy đủ cho người lao động là nghĩa vụ pháp lý và cũng là một phần quan trọng trong chính sách phúc lợi nhân sự.

Căn cứ pháp lý chính là Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Bạn có thể xem toàn văn trên Cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật để cập nhật quy định mới nhất.

Đối tượng tham gia bảo hiểm y tế 2026

Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng

Đây là nhóm phổ biến tại doanh nghiệp. Người lao động làm việc theo hợp đồng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thường đồng thời tham gia BHYT. Mức đóng được tính theo tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, trong đó người sử dụng lao động và người lao động cùng có trách nhiệm đóng.

Với bộ phận nhân sự và kế toán, cần theo dõi đúng đối tượng, mức lương làm căn cứ đóng, thời điểm báo tăng, báo giảm và thời hạn đóng để tránh phát sinh truy thu, chậm đóng hoặc ảnh hưởng quyền lợi khám chữa bệnh của người lao động.

Nhóm do ngân sách nhà nước đóng hoặc hỗ trợ

Một số nhóm được ngân sách nhà nước đóng hoặc hỗ trợ mức đóng BHYT, ví dụ trẻ em dưới 6 tuổi, một số nhóm người có công, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, học sinh, sinh viên hoặc nhóm chính sách khác theo quy định từng thời kỳ. Mức hỗ trợ cụ thể phụ thuộc vào nhóm đối tượng và văn bản đang có hiệu lực.

Người dân nên kiểm tra mình có thuộc nhóm được hỗ trợ hay không trước khi tự mua BHYT hộ gia đình, bởi nếu thuộc nhóm được hỗ trợ cao hơn thì có thể tiết kiệm chi phí và bảo đảm đúng quyền lợi.

Nhóm tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình

Bảo hiểm y tế hộ gia đình phù hợp với người không thuộc nhóm tham gia bắt buộc, không được ngân sách đóng toàn bộ và muốn tự tham gia để bảo vệ quyền lợi khám chữa bệnh. Khi nhiều thành viên cùng tham gia trong năm tài chính, mức đóng được giảm dần từ người thứ hai trở đi.

Nếu gia đình có người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc người thường xuyên khám chữa bệnh, nên kiểm tra ngay thời hạn thẻ BHYT của từng thành viên để tránh gián đoạn quyền lợi.

Mức đóng bảo hiểm y tế năm 2026 và cách tính

Mức đóng BHYT năm 2026 phụ thuộc vào từng nhóm đối tượng tham gia. Với người lao động thuộc diện tham gia BHYT bắt buộc, mức đóng phổ biến là 4,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc…

Đối với BHYT hộ gia đình, mức đóng của người tham gia thứ nhất được tính bằng 4,5% mức lương cơ sở…

Từ ngày 01/07/2026, mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng…

Xem chi tiết:  mức đóng bảo hiểm y tế 2026

Nghị định 188/2025/NĐ-CP quy định mức đóng BHYT phổ biến bằng 4,5 phần trăm và cơ chế giảm trừ hộ gia đình; Chính phủ đã công bố mức lương cơ sở 2.530.000 đồng mỗi tháng từ 01/07/2026.

Quyền lợi và mức hưởng bảo hiểm y tế 2026

Mức hưởng 100%, 95% và 80%

Mức hưởng BHYT không giống nhau cho mọi người. Một số nhóm được quỹ BHYT thanh toán 100% chi phí trong phạm vi được hưởng, một số nhóm hưởng 95%, còn nhóm thông thường hưởng 80%.  Người thuộc nhiều nhóm tham gia BHYT khác nhau được hưởng theo nhóm có quyền lợi cao nhất.

Trường hợp tham gia BHYT đủ 5 năm liên tục và có số tiền cùng chi trả trong năm vượt ngưỡng theo quy định, người bệnh có thể được hưởng 100 phần trăm chi phí trong phạm vi quyền lợi cho các lần khám chữa bệnh đủ điều kiện. Đây là quyền lợi rất quan trọng với người phải điều trị dài ngày hoặc bệnh mạn tính.

Khám đúng nơi đăng ký ban đầu

Khi đi khám BHYT đúng nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu hoặc theo đúng thủ tục chuyển người bệnh, người tham gia được thanh toán theo mức hưởng ghi nhận trên hệ thống. Người bệnh cần xuất trình thông tin thẻ BHYT, giấy tờ chứng minh nhân thân hoặc căn cước công dân gắn chip, tùy yêu cầu tiếp nhận của cơ sở khám chữa bệnh.

Khám trái tuyến, cấp cứu và các trường hợp đặc biệt

Quyền lợi BHYT khi khám trái tuyến phụ thuộc vào cấp chuyên môn kỹ thuật, hình thức điều trị nội trú hoặc ngoại trú và từng trường hợp cụ thể. Vì vậy, không phải mọi trường hợp khám trái tuyến đều được hưởng cùng một mức thanh toán.

Đối với trường hợp cấp cứu, người tham gia BHYT được hưởng quyền lợi theo quy định tại cơ sở khám chữa bệnh phù hợp, không phụ thuộc nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu.

Từ 01/07/2026, một số trường hợp khám ngoại trú trái tuyến được mở rộng quyền lợi theo lộ trình, trong đó có trường hợp được thanh toán 50% mức hưởng BHYT. Mức hưởng cụ thể còn phụ thuộc vào cơ sở khám chữa bệnh, tình trạng bệnh và phạm vi quyền lợi của người tham gia

Xem thêm: chính sách BHYT mới từ 01/07/2026

Đăng ký và sử dụng bảo hiểm y tế năm 2026

Hồ sơ đăng ký BHYT

Người tham gia BHYT thực hiện đăng ký theo nhóm đối tượng và thủ tục tương ứng. Thẻ BHYT được cấp dưới dạng điện tử hoặc bản giấy, có giá trị sử dụng theo quy định. Mỗi người được quản lý theo một mã số BHYT, vì vậy cần kê khai chính xác thông tin cá nhân khi đăng ký.

Cách mua BHYT hộ gia đình

Người tham gia có thể mua hoặc gia hạn BHYT tại cơ quan BHXH, tổ chức dịch vụ thu BHXH, BHYT hoặc thực hiện trực tuyến qua các kênh dịch vụ công khi đáp ứng điều kiện.

Đối với người tham gia BHYT hộ gia đình, các thành viên có thể đăng ký cùng thời điểm để áp dụng mức giảm trừ theo quy định. Xem thêm bảo hiểm y tế hộ gia đình 2026 và cách mua bảo hiểm y tế online.

Người tham gia nên gia hạn trước khi thẻ hết hạn để hạn chế nguy cơ gián đoạn quyền lợi. Trường hợp tham gia mới hoặc tham gia lại sau thời gian gián đoạn, thời điểm thẻ có giá trị sử dụng thực hiện theo quy định đối với từng nhóm đối tượng.

Cách dùng thẻ BHYT khi đi khám

Khi khám chữa bệnh, người tham gia có thể sử dụng thẻ BHYT điện tử, thông tin BHYT trên VssID, VNeID hoặc căn cước công dân theo điều kiện tiếp nhận của cơ sở khám chữa bệnh. Trước khi đi khám, nên kiểm tra thời hạn thẻ, nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu và mức hưởng để bảo đảm quyền lợi.

Cách tra cứu bảo hiểm y tế, thời hạn thẻ và mức hưởng

Tra cứu BHYT trên VssID hoặc VNeID

Cách thuận tiện nhất là tra cứu trên ứng dụng VssID hoặc VNeID. Người dùng đăng nhập, chọn mục thẻ BHYT để xem thông tin cơ bản như mã số thẻ, thời hạn giá trị sử dụng, nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu, thời điểm đủ 5 năm liên tục và mức quyền lợi.

Ngoài ra, VssID còn hỗ trợ tra cứu quá trình tham gia BHYT, lịch sử khám chữa bệnh và một số thông tin liên quan đến quá trình đóng bảo hiểm. Điều này hữu ích với người lao động khi đổi công ty, người tham gia hộ gia đình khi gia hạn thẻ và người cần kiểm tra thông tin trước khi khám.

Tra cứu trên Cổng thông tin BHXH Việt Nam

Người dân cũng có thể tra cứu giá trị sử dụng thẻ BHYT trên Cổng thông tin điện tử của Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Thông thường cần nhập mã số BHXH hoặc mã thẻ BHYT, họ tên, ngày tháng năm sinh và xác thực theo hướng dẫn của hệ thống.

Khi nào cần đổi thông tin thẻ BHYT

Cần kiểm tra và điều chỉnh thông tin thẻ BHYT khi sai họ tên, ngày sinh, giới tính, mã số định danh, nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu hoặc khi chuyển nhóm đối tượng tham gia. Việc thay đổi nơi khám chữa bệnh ban đầu thường được thực hiện trong thời hạn quy định của từng quý hoặc theo hướng dẫn của cơ quan BHXH.

Theo hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, người tham gia có thể tra cứu thông tin thẻ và quyền lợi BHYT trực tuyến.

Các trường hợp được và không được quỹ BHYT chi trả

Nhóm chi phí thường được thanh toán

Người tham gia bảo hiểm y tế được quỹ BHYT thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng. Phạm vi này bao gồm khám bệnh, chữa bệnh, khám chữa bệnh từ xa theo quy định, khám chữa bệnh y học gia đình, khám tại nhà trong trường hợp đủ điều kiện, phục hồi chức năng, khám thai định kỳ, sinh con, thuốc, máu, chế phẩm máu, vật tư y tế, thiết bị y tế và dịch vụ kỹ thuật thuộc danh mục thanh toán.

Những khoản cần kiểm tra trước khi điều trị

Không phải mọi chi phí phát sinh trong bệnh viện đều được quỹ BHYT chi trả. Người bệnh cần hỏi rõ bác sĩ hoặc bộ phận tiếp đón về thuốc ngoài danh mục, vật tư ngoài danh mục, phòng dịch vụ, giường dịch vụ, dịch vụ theo yêu cầu, xét nghiệm tự chọn hoặc kỹ thuật chưa thuộc phạm vi thanh toán.

Lưu ý khi dùng dịch vụ theo yêu cầu

Dịch vụ theo yêu cầu thường có phần chi phí người bệnh phải tự trả cao hơn. Trước khi ký cam kết sử dụng dịch vụ, người bệnh nên hỏi rõ tổng chi phí dự kiến, phần quỹ BHYT thanh toán, phần đồng chi trả và phần ngoài phạm vi BHYT. Điều này giúp tránh hiểu nhầm rằng có thẻ BHYT là mọi khoản viện phí đều được miễn.

Luật cũng nêu một số nhóm không thuộc phạm vi chi trả hoặc cần loại trừ, ví dụ điều trị lác và tật khúc xạ của mắt đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, hoặc sử dụng thiết bị y tế thay thế như chân giả, tay giả, mắt giả, răng giả, kính mắt, máy trợ thính, phương tiện trợ giúp vận động trong khám chữa bệnh và phục hồi chức năng.

Những thay đổi đáng chú ý của bảo hiểm y tế năm 2026

Năm 2026, chính sách BHYT có một số thay đổi đáng chú ý liên quan đến thẻ BHYT, mức hưởng và quyền lợi khám chữa bệnh. Đặc biệt, từ ngày 01/07/2026, một số quy định mới về khám chữa bệnh và mức hưởng BHYT được áp dụng theo lộ trình.

Người tham gia cần lưu ý:

Thẻ BHYT: Thẻ BHYT điện tử và thẻ BHYT giấy có giá trị pháp lý như nhau theo quy định.
Mức hưởng: Quyền lợi BHYT được xác định theo nhóm đối tượng và từng trường hợp khám chữa bệnh.
Khám chữa bệnh: Một số quyền lợi khi khám trái tuyến, đặc biệt đối với khám ngoại trú, được điều chỉnh và mở rộng theo lộ trình.
Từ 01/07/2026: Một số quy định mới về quyền lợi và mức thanh toán BHYT bắt đầu được áp dụng, trong đó có trường hợp khám ngoại trú trái tuyến được hưởng 50% mức hưởng theo điều kiện quy định.

Để xem đầy đủ các chính sách bảo hiểm y tế 2026 và những thay đổi từ ngày 01/07/2026,

Câu hỏi thường gặp về bảo hiểm y tế

1. Bảo hiểm y tế có bắt buộc không?

Với người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, BHYT là nghĩa vụ bắt buộc. Một số nhóm khác được ngân sách đóng, hỗ trợ hoặc tham gia theo hộ gia đình. Nếu không thuộc nhóm bắt buộc, người dân vẫn nên tham gia để phòng rủi ro chi phí y tế.

2. Mua BHYT bao lâu thì được sử dụng?

Với người tham gia BHYT hộ gia đình lần đầu hoặc tham gia lại sau khi gián đoạn từ 90 ngày trở lên, thẻ thường có giá trị sau 30 ngày kể từ ngày đóng đủ tiền. Với các nhóm khác, thời điểm có giá trị phụ thuộc vào quy định riêng của từng nhóm. Vì vậy nên gia hạn trước khi thẻ hết hạn.

3. Khám trái tuyến có được hưởng BHYT không?

Có thể được hưởng, nhưng mức hưởng phụ thuộc vào cấp chuyên môn kỹ thuật, điều trị nội trú hay ngoại trú, tình trạng cấp cứu, nhóm bệnh và quy định cụ thể tại thời điểm khám. Một số trường hợp được hưởng 100 phần trăm mức hưởng, một số trường hợp chỉ được hưởng theo tỷ lệ thấp hơn. Người bệnh nên hỏi bộ phận tiếp nhận BHYT trước khi khám.

4. Có thể dùng căn cước công dân thay thẻ BHYT không?

Người dân có thể sử dụng căn cước công dân gắn chip, VssID hoặc VNeID để hỗ trợ tiếp nhận khám chữa bệnh BHYT nếu hệ thống cơ sở khám chữa bệnh tra cứu được dữ liệu. Tuy nhiên, vẫn nên kiểm tra trước khi đi khám và mang theo giấy tờ tùy thân cần thiết. Trường hợp dữ liệu chưa đồng bộ, cơ sở y tế có thể yêu cầu bổ sung thông tin.

5. Thẻ BHYT 5 năm liên tục có lợi gì?

Thẻ BHYT ghi nhận thời điểm đủ 5 năm liên tục giúp người tham gia có thêm quyền lợi khi số tiền cùng chi trả trong năm vượt ngưỡng theo quy định. Đây là quyền lợi quan trọng với người điều trị dài ngày hoặc bệnh nặng. Người tham gia nên tránh để gián đoạn thẻ, vì có thể ảnh hưởng mốc 5 năm liên tục.

Bảo hiểm y tế là chính sách an sinh xã hội quan trọng giúp người dân giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh và bảo vệ tài chính trước những rủi ro sức khỏe. Việc tham gia bảo hiểm y tế đầy đủ, gia hạn đúng hạn và thường xuyên tra cứu thông tin thẻ sẽ giúp người tham gia được hưởng trọn vẹn quyền lợi theo quy định. Nếu còn vướng mắc về bảo hiểm y tế, bạn nên liên hệ cơ quan BHXH hoặc đơn vị tư vấn pháp luật để được hướng dẫn cụ thể.

Từ 01/07/2026, một số quy định mới về quyền lợi và khám chữa bệnh BHYT được áp dụng theo lộ trình. Vì vậy, người tham gia nên thường xuyên cập nhật chính sách và kiểm tra thông tin thẻ để tránh gián đoạn quyền lợi..

Nếu bạn đang cần tìm hiểu mức đóng, quyền lợi, thủ tục tham gia hoặc các quy định BHYT năm 2026, hãy liên hệ CÔNG TY LUẬT TNHH T.N để được tư vấn và giải đáp theo trường hợp cụ thể

• Hotline: 0988092774
• Email admin@phapluatlaodong.com
• Fanpage: facebook.com/tuvanphobienluat
• Website: https://phapluatlaodong.com/

Lưu ý: Nội dung bài viết nhằm tham khảo và cập nhật thông tin pháp luật. Quyền lợi BHYT thực tế phụ thuộc vào nhóm đối tượng, tình trạng tham gia và quy định áp dụng tại thời điểm phát sinh.