Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện là giải pháp an sinh phù hợp với người lao động tự do, tiểu thương, nông dân, người làm việc không theo hợp đồng hoặc bất kỳ ai chưa thuộc diện BHXH bắt buộc nhưng muốn có lương hưu và quyền lợi dài hạn khi về già. Điểm đáng chú ý là người tham gia được tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng và chọn kỳ đóng phù hợp với khả năng tài chính của mình. Theo BHXH Việt Nam, từ ngày 01/07/2025, quy định về mức đóng, phương thức đóng và quyền lợi của người tham gia tiếp tục được mở rộng theo Luật BHXH 2024.
Contents
Vì sao người lao động tự do nên cân nhắc tham gia sớm
Tham gia sớm giúp bạn có nhiều thời gian tích lũy số năm đóng hơn, giảm áp lực tài chính ở giai đoạn sau. Từ 01/07/2025, người tham gia BHXH tự nguyện đủ 15 năm đóng BHXH trở lên và đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định có thể hưởng lương hưu hằng tháng. Ngoài ra, người tham gia còn có quyền lợi về thai sản, hưu trí và tử tuất theo quy định mới.
Mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện mới nhất
Mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được tính bằng 22% của mức thu nhập làm căn cứ đóng do người tham gia lựa chọn. Mức thấp nhất bằng chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn, còn mức cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
Theo thông tin BHXH Việt Nam công bố, trong năm 2026 mức thu nhập làm căn cứ thấp nhất vẫn là 1.500.000 đồng mỗi tháng, tương ứng mức đóng tối thiểu là 330.000 đồng mỗi tháng.
Công thức tính mức đóng
Công thức cơ bản:
Mức đóng hằng tháng = 22 phần trăm x mức thu nhập làm căn cứ đóng
Ví dụ, nếu bạn chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng là 2.000.000 đồng mỗi tháng, số tiền phải đóng sẽ là 440.000 đồng mỗi tháng trước khi trừ hỗ trợ của Nhà nước.
Mức đóng tối thiểu, tối đa và mức Nhà nước hỗ trợ
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Mức đóng tối thiểu | 330.000 đồng mỗi tháng, tính theo 22 phần trăm của 1.500.000 đồng. |
| Mức đóng tối đa | 22 phần trăm của 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. BHXH Việt Nam đang dẫn mức tham chiếu hiện bằng mức lương cơ sở 2.340.000 đồng mỗi tháng, tương ứng mức đóng tối đa 10.296.000 đồng mỗi tháng. |
| Hỗ trợ từ Nhà nước | 50 phần trăm với hộ nghèo và người đang sinh sống tại xã đảo, đặc khu; 40 phần trăm với hộ cận nghèo; 30 phần trăm với người dân tộc thiểu số; 20 phần trăm với các nhóm khác. Thời gian hỗ trợ tối đa 10 năm. |
Nhìn từ góc độ tài chính cá nhân, đây là lợi thế lớn của bảo hiểm xã hội tự nguyện: bạn vừa được chủ động mức đóng, vừa có thể nhận hỗ trợ để giảm gánh nặng dòng tiền trong giai đoạn đầu.
Xem thêm: Tỷ lệ đóng BHXH theo từng nhóm đối tượng: Cách tự xác định phần bạn phải đóng
Cách đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện từng bước
Nếu bạn đang tìm cách đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện đơn giản nhất, quy trình cơ bản gồm 3 bước: chuẩn bị hồ sơ, nộp hồ sơ và đóng tiền theo phương thức đã đăng ký. Người dân có thể thực hiện trực tiếp tại cơ quan BHXH, tổ chức dịch vụ hoặc nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công.
Hồ sơ cần chuẩn bị
- Nếu nộp trực tiếp: Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT mẫu TK1-TS đối với người tham gia lần đầu hoặc đã có mã số BHXH nhưng chưa đủ thông tin.
- Nếu nộp online: Tờ khai điện tử đăng ký tham gia BHXH tự nguyện mẫu 02-TK trên Cổng Dịch vụ công.
Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
- Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH theo Mẫu TK1-TS.
- Thẻ căn cước công dân hoặc CCCD bản gốc để đối chiếu.
Bước 2: Nộp hồ sơ. Người tham gia có thể lựa chọn một trong các hình thức nộp hồ sơ sau:
- Nộp trực tiếp tại Bộ phận Một cửa của cơ quan BHXH hoặc tại tổ chức dịch vụ thu BHXH. Trường hợp nộp tại tổ chức dịch vụ thu, đơn vị này sẽ lập danh sách và chuyển hồ sơ đến cơ quan BHXH để giải quyết.
- Nộp qua dịch vụ bưu chính công ích bằng cách gửi hồ sơ kèm thông tin liên hệ đến cơ quan BHXH qua bưu điện. Sau khi tiếp nhận, cơ quan BHXH sẽ liên hệ để hướng dẫn thủ tục đóng BHXH tự nguyện và nộp tiền.
Bước 3: Thực hiện đóng tiền. Sau khi hồ sơ được tiếp nhận, người tham gia thực hiện đóng tiền theo một trong các cách sau:
- Đóng trực tiếp bằng tiền mặt tại cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ thu.
- Chuyển khoản theo hướng dẫn của cơ quan BHXH trong trường hợp nộp hồ sơ qua bưu chính công ích.
Bước 4: Cơ quan BHXH tiếp nhận và giải quyết hồ sơ. Cơ quan BHXH sẽ xem xét, xử lý hồ sơ trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Bước 5: Nhận kết quả. Người tham gia sẽ được cấp sổ BHXH kèm mã số BHXH, đồng thời đây cũng là mã số sử dụng trên thẻ BHYT.
Có thể nhận kết quả theo một trong hai hình thức:
- Nhận trực tiếp tại Bộ phận Một cửa của cơ quan BHXH.
- Nhận qua dịch vụ bưu chính tại địa chỉ đăng ký và người nhận tự chi trả phí chuyển phát.
Đăng ký và đóng online qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia
Bước 1: Truy cập Cổng dịch vụ công quốc gia ->Chọn Đăng nhập
Bước 2: Chọn mục Thanh toán trực tuyến -> Chọn Đóng BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình -> Nhấn chọn Đóng tiếp BHXH tự nguyện
Bước 3: Điền mã số BHXH, mã bảo mật và chọn Tra cứu
Bước 4: Tại giao diện thanh toán, chọn ngân hàng hoặc ví điện tử để thực hiện giao dịch -> Nhấn Thanh toán để hoàn tất thủ tục.
Đăng kí và nộp online qua Cổng Dịch vụ công Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Bước 1: Đăng nhập Cổng Dịch vụ công của BHXH Việt Nam
Bước 2: Chọn Đóng BHXH điện tử
Bước 3. Chọn Đăng ký tham gia đóng BHXH tự nguyện
Bước 4: Kê khai và kiểm tra thông tin đăng ký tham gia BHXH tự nguyện
- Kiểm tra lại toàn bộ thông tin cá nhân đã đăng ký và đang hiển thị trên màn hình.
- Lựa chọn nhóm đối tượng tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ mức đóng.
- Nhập mức tiền đóng và chọn phương thức đóng phù hợp.
- Chọn nơi nhận và hình thức nhận tờ bìa sổ BHXH.
- Lựa chọn đơn vị hoặc tổ chức dịch vụ thu BHXH, BHYT thực hiện vận động, tư vấn (nếu có)
Bước 5: Nhấn Xác nhận để xác nhận thông tin đã kê khai.
Sau khi xác nhận, hệ thống sẽ tự động kiểm tra thông tin người tham gia, tính toán số tiền phải đóng theo quy định và hiển thị màn hình kết quả tương ứng.
Bước 6: Nhấn Thanh toán để bắt đầu thực hiện thanh toán.
- Chọn ngân hàng thụ hưởng của cơ quan BHXH, là nơi tiếp nhận khoản tiền thanh toán.
- Sau đó, nhấn Thanh toán để tiếp tục.
- Hệ thống sẽ tự động chuyển sang Nền tảng thanh toán (Payment Platform)
Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyên qua hệ thống ngân hàng
Hiện nay, BHXH Việt Nam đã triển khai thỏa thuận thanh toán điện tử song phương với 5 ngân hàng, gồm: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank).
Bước 1: Đăng nhập ứng dụng ngân hàng
- Mở ứng dụng ngân hàng trên điện thoại hoặc thiết bị sử dụng.
- Tìm và chọn mục Bảo hiểm xã hội.
- Tùy theo giao diện từng ứng dụng, mục này có thể nằm trong phần Thanh toán hoặc Ngân sách Nhà nước.
Bước 2: Nhập và kiểm tra thông tin thanh toán
Người dùng lần lượt thực hiện các thao tác sau:
- Chọn loại dịch vụ cần thực hiện, gồm: đóng tiếp BHXH tự nguyện hoặc gia hạn thẻ BHYT.
- Chọn đối tượng nộp là cá nhân hoặc tổ chức.
- Chọn tỉnh/thành phố nơi đăng ký tham gia BHXH tự nguyện hoặc BHYT.
- Nhập số sổ BHXH, số thẻ BHYT hoặc mã đối tượng BHXH nếu người nộp là tổ chức.
- Kiểm tra lại toàn bộ thông tin thanh toán và xác nhận để tiếp tục.
Bước 3: Hoàn tất giao dịch
- Nhập mã OTP do ngân hàng gửi đến để xác thực giao dịch.
- Sau khi xác thực thành công, giao dịch sẽ được hoàn tất.
Kinh nghiệm chọn mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện phù hợp thu nhập
Nên chọn mức đóng nào nếu thu nhập chưa ổn định
Nguyên tắc quan trọng nhất là chọn mức bạn có thể duy trì lâu dài. Với người làm nghề tự do hoặc thu nhập biến động, mức tối thiểu thường là phương án an toàn để không bị đứt quãng quá trình tham gia. Khi dòng tiền cải thiện, bạn có thể chuyển sang mức thu nhập làm căn cứ đóng cao hơn sau khi hoàn tất chu kỳ đóng đã chọn trước đó.
Khi nào nên tăng mức đóng hoặc đổi phương thức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện
- Khi thu nhập tăng ổn định trong ít nhất 6 đến 12 tháng.
- Khi bạn muốn cải thiện mức lương hưu dự kiến về sau.
- Khi nguồn tiền của bạn mang tính mùa vụ, nên chuyển sang đóng 3 tháng hoặc 6 tháng một lần.
- Khi đã gần đủ năm đóng, có thể cân nhắc đóng một lần cho thời gian còn thiếu nếu đủ điều kiện.
Từ góc nhìn thực tế, chọn mức đóng vừa sức sẽ tốt hơn việc chọn mức cao ngay từ đầu nhưng dễ bỏ dở giữa chừng. Sự đều đặn thường quan trọng hơn việc cố tăng nhanh trong ngắn hạn.
Xem thêm: Cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần mới nhất 2026 dễ hiểu cho người lao động
Câu hỏi thường gặp về đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện
Có thể tự đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện tại nhà không?
Có. Bạn có thể tự đóng bảo hiểm xã hội thông qua Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam nếu thực hiện hồ sơ điện tử và thanh toán trực tuyến. Ngoài ra, bạn vẫn có thể đăng ký trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ thu nếu muốn được hướng dẫn kỹ hơn.
Đang đóng dở có đổi mức đóng được không?
Có, nhưng bạn cần hoàn thành xong chu kỳ đóng và mức thu nhập đã chọn trước đó rồi mới thực hiện thay đổi cho chu kỳ tiếp theo. Đây là điểm rất quan trọng nếu bạn đang tính nâng mức đóng hoặc đổi từ đóng theo tháng sang đóng theo quý.
Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện bao lâu thì được hưởng lương hưu?
Từ ngày 01/07/2025, người tham gia BHXH tự nguyện đủ 15 năm đóng BHXH trở lên và đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định thì được hưởng lương hưu hằng tháng. Điều này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhiều người tham gia muộn nhưng vẫn muốn có lương hưu.
Mức hỗ trợ của Nhà nước có áp dụng cho mọi người không?
Có, nhưng tỷ lệ hỗ trợ khác nhau theo từng nhóm. Hộ nghèo và người sinh sống tại xã đảo, đặc khu được hỗ trợ 50 phần trăm; hộ cận nghèo 40 phần trăm; người dân tộc thiểu số 30 phần trăm; các nhóm khác 20 phần trăm. Thời gian hỗ trợ tối đa là 10 năm. Nên đóng theo tháng hay đóng nhiều tháng một lần
Nếu thu nhập nhận đều mỗi tháng, đóng theo tháng sẽ dễ kiểm soát hơn. Nếu thu nhập th?eo mùa vụ hoặc có các đợt tiền lớn, phương án đóng 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng một lần sẽ phù hợp hơn. Quan trọng nhất là chọn cách giúp bạn duy trì đều đặn.
Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện ở đâu thuận tiện nhất?
Bạn có thể đóng tại cơ quan BHXH, tổ chức dịch vụ thu hoặc online trên Cổng Dịch vụ công. Nếu ưu tiên tiện lợi và chủ động thời gian, hình thức trực tuyến là lựa chọn đáng cân nhắc. Nếu muốn được hướng dẫn chi tiết hồ sơ, nên đến tổ chức dịch vụ hoặc cơ quan BHXH gần nơi cư trú.
Với người lao động tự do, đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện là một quyết định đáng làm sớm vì vừa linh hoạt mức đóng, vừa có hỗ trợ từ Nhà nước và mở ra cơ hội có lương hưu về sau. Hãy chọn mức đóng vừa sức, kỳ đóng phù hợp và bắt đầu càng sớm càng tốt để tích lũy quyền lợi bền vững.
