Nghỉ hưu năm 2026: Tuổi, điều kiện và thủ tục cho người lao động

Nghỉ hưu năm 2026 có một số điểm người lao động và người sử dụng lao động cần đặc biệt chú ý. Trong điều kiện lao động bình thường, tuổi nghỉ hưu của nam là 61 tuổi 6 tháng, trong khi tuổi nghỉ hưu của nữ là 57 tuổi. Bên cạnh tuổi, người lao động còn phải kiểm tra thời gian tham gia bảo hiểm xã hội, điều kiện nghỉ hưu trước tuổi, tỷ lệ hưởng lương hưu và hồ sơ cần chuẩn bị.

Đáng chú ý, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Theo quy định mới, nhiều người chỉ cần có từ đủ 15 năm đóng BHXH và đáp ứng điều kiện về tuổi là có cơ hội hưởng lương hưu hằng tháng. Đây là thay đổi quan trọng so với quy định trước đây yêu cầu thời gian tham gia dài hơn.

Bài viết tập trung vào người lao động làm việc theo hợp đồng chuẩn bị nghỉ hưu năm 2026: xác định tuổi, điều kiện hưởng lương hưu, xử lý hợp đồng và hồ sơ. Chính sách riêng cho công chức, lực lượng vũ trang, tinh giản biên chế hoặc BHXH tự nguyện cần được đối chiếu riêng.

Tuổi nghỉ hưu năm 2026 của nam và nữ là bao nhiêu?

Điều đầu tiên cần xác định là tuổi nghỉ hưu năm 2026. Theo Điều 169 Bộ luật Lao động và Nghị định 135/2020/NĐ-CP, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh tăng dần theo lộ trình. Năm 2026, lao động nam nghỉ hưu khi đủ 61 tuổi 6 tháng và lao động nữ nghỉ hưu khi đủ 57 tuổi.

Bảng tuổi nghỉ hưu quanh năm 2026

Căn cứ Điều 169 Bộ luật Lao động và Nghị định 135/2020/NĐ-CP. Không chỉ lấy năm sinh trừ năm nghỉ: phải đối chiếu tháng, năm sinh và lộ trình tại thời điểm nghỉ.

Cần lưu ý đây là mốc áp dụng đối với người làm việc trong điều kiện lao động bình thường. Một số nhóm nghề nghiệp, người làm việc tại vùng đặc biệt khó khăn hoặc người suy giảm khả năng lao động có thể được nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật.

Thời điểm nghỉ hưu và thời điểm bắt đầu hưởng

Theo Điều 3 Nghị định 135/2020/NĐ-CP, thời điểm nghỉ hưu thông thường là kết thúc ngày cuối cùng của tháng đủ tuổi nghỉ hưu; thời điểm hưởng chế độ hưu trí là ngày đầu tháng liền kề sau đó nếu đáp ứng điều kiện. Với người tiếp tục làm việc sau tuổi nghỉ hưu, thời điểm nghỉ gắn với thời điểm chấm dứt hợp đồng. Khi xác định thời điểm hưởng cụ thể, cần đối chiếu thêm Điều 69 Luật BHXH 2024 và văn bản chấm dứt hoặc văn bản đề nghị của đúng nhóm đối tượng.

Điều kiện hưởng lương hưu năm 2026 có gì cần lưu ý?

Không phải cứ đủ tuổi nghỉ hưu là người lao động đương nhiên được nhận lương hưu hằng tháng. Để hưởng chế độ hưu trí, người lao động cần đồng thời xem xét tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng bảo hiểm xã hội.

Đủ tuổi nghỉ hưu chưa đồng nghĩa chắc chắn có lương hưu

Theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đối với nhóm người lao động thông thường tham gia BHXH bắt buộc, khi nghỉ việc và có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên thì được hưởng lương hưu nếu đã đủ tuổi theo quy định.

Như vậy, một người nam đủ 61 tuổi 6 tháng trong năm 2026 nhưng mới có 12 năm tham gia BHXH thì chưa đáp ứng điều kiện thông thường để hưởng lương hưu. Ngược lại, người đã đóng BHXH 25 năm nhưng chưa đạt tuổi nghỉ hưu cũng chưa thể mặc nhiên nhận lương hưu theo diện nghỉ đúng tuổi.

Đóng BHXH từ đủ 15 năm có thể hưởng lương hưu

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 là giảm số năm đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu xuống 15 năm đối với người đáp ứng các điều kiện tương ứng. Quy định này mở rộng cơ hội nhận lương hưu và BHYT khi về già cho những người có thời gian tham gia BHXH ngắn hơn.

Tuy nhiên, 15 năm chỉ là điều kiện tối thiểu, không đồng nghĩa người lao động sẽ được hưởng tỷ lệ lương hưu tối đa. Số năm đóng BHXH càng dài thì tỷ lệ hưởng có thể càng cao, nhưng tối đa theo luật là 75 phần trăm.

Gợi ý: trước thời điểm nghỉ hưu khoảng vài tháng, người lao động nên kiểm tra lại toàn bộ quá trình đóng BHXH, đặc biệt là các giai đoạn chuyển doanh nghiệp, nghỉ việc, bảo lưu hoặc đóng BHXH tự nguyện để tránh thiếu thời gian khi làm hồ sơ.

Nghỉ hưu trước tuổi năm 2026 áp dụng cho những trường hợp nào?

Nghỉ hưu trước tuổi không phải là quyền áp dụng tự động chỉ vì người lao động muốn nghỉ việc sớm. Pháp luật quy định những trường hợp cụ thể được nghỉ ở tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường.

Nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn do nghề nghiệp và điều kiện làm việc

Người lao động thuộc nhóm áp dụng tại khoản 1 Điều 64 Luật BHXH 2024, có tổng thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm khi làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục, hoặc làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn, nhưng thông thường không quá 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường. Trong năm 2026, mốc tuổi thấp nhất theo lộ trình tương ứng là 56 tuổi 6 tháng đối với nam và 52 tuổi đối với nữ đối với nhóm đủ điều kiện.

Riêng một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn người có từ đủ 15 năm làm công việc khai thác than trong hầm lò, pháp luật cho phép tuổi hưởng lương hưu thấp hơn tối đa 10 tuổi so với tuổi thông thường.

Nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động

Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định người lao động thuộc nhóm áp dụng, khi nghỉ việc và đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 20 năm, có thể hưởng lương hưu trước tuổi nếu đáp ứng điều kiện suy giảm khả năng lao động. Trường hợp suy giảm từ 61 phần trăm đến dưới 81 phần trăm có thể thấp hơn tối đa 5 tuổi; trường hợp suy giảm từ 81 phần trăm trở lên có thể thấp hơn tối đa 10 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường.

Người có từ đủ 15 năm làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và bị suy giảm khả năng lao động từ 61 phần trăm trở lên cũng thuộc trường hợp cần đối chiếu riêng theo Điều 65.

Nghỉ sớm có bị giảm tỷ lệ lương hưu không?

Đối với trường hợp hưởng lương hưu do suy giảm khả năng lao động theo Điều 65, tỷ lệ lương hưu được tính theo công thức chung rồi giảm do nghỉ hưu trước tuổi. Theo quy định, cứ mỗi năm nghỉ sớm giảm 2 điểm phần trăm của tỷ lệ hưởng; phần thời gian nghỉ sớm dưới 6 tháng không giảm; từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng giảm 1 điểm phần trăm.

Do đó, trước khi lựa chọn nghỉ hưu trước tuổi, người lao động nên tính cả điều kiện đủ và ảnh hưởng đến tỷ lệ hưởng lâu dài thay vì chỉ dựa trên số tuổi hiện tại.

Cách tính lương hưu năm 2026 đối với nam và nữ

Mức lương hưu hằng tháng không chỉ phụ thuộc vào việc người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu hay chưa. Hai yếu tố quan trọng là tỷ lệ phần trăm hưởng lương hưu và mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.

Công thức khái quát có thể hiểu như sau: Lương hưu hằng tháng = tỷ lệ hưởng lương hưu x mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.

Cách tính tỷ lệ lương hưu của lao động nữ

Đối với lao động nữ đủ điều kiện nghỉ hưu, 15 năm đóng BHXH tương ứng với tỷ lệ 45 phần trăm. Sau đó, cứ thêm mỗi năm đóng BHXH được tính thêm 2 phần trăm và tỷ lệ tối đa là 75 phần trăm.

Cách tính tỷ lệ lương hưu của lao động nam

Đối với lao động nam, 20 năm đóng BHXH tương ứng với tỷ lệ 45 phần trăm. Sau đó, mỗi năm đóng thêm được cộng 2 phần trăm, tối đa 75 phần trăm. Đáng chú ý, nếu lao động nam có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng BHXH thì 15 năm tương ứng 40 phần trăm và mỗi năm tiếp theo trước khi đủ 20 năm được cộng thêm 1 phần trăm.

Ví dụ cách tính lương hưu

Ví dụ một lao động nữ nghỉ hưu đúng tuổi năm 2026, có 25 năm đóng BHXH và mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH giả định là 10 triệu đồng mỗi tháng. Tỷ lệ hưởng tương ứng là 65 phần trăm. Mức lương hưu tính theo giả định này là khoảng 6,5 triệu đồng mỗi tháng trước khi xem xét các yếu tố điều chỉnh khác nếu có.

Đây chỉ là ví dụ minh họa. Mức thực tế phụ thuộc hồ sơ đóng BHXH của từng người, thời điểm bắt đầu tham gia, chế độ tiền lương áp dụng và các quy định điều chỉnh liên quan.

Hợp đồng lao động được xử lý thế nào khi đến tuổi nghỉ hưu?

Đủ tuổi nghỉ hưu và đủ điều kiện hưởng lương hưu là hai việc khác nhau

Đủ tuổi chưa đồng nghĩa đã đủ thời gian đóng BHXH để nhận lương hưu. Khi chấm dứt hợp đồng, phải xác định căn cứ pháp lý, thỏa thuận và thủ tục tương ứng; không chỉ ghi chung “đến tuổi thì nghỉ”.

Điểm e khoản 2 Điều 35 cho phép người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần báo trước khi đủ tuổi nghỉ hưu theo Điều 169, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Điểm đ khoản 1 Điều 36 quy định quyền đơn phương chấm dứt của người sử dụng lao động khi người lao động đủ tuổi nghỉ hưu, trừ thỏa thuận khác; doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ thời hạn báo trước tương ứng theo khoản 2 Điều 36 và quy định đối với công việc đặc thù nếu có.

Có thể tiếp tục làm việc sau tuổi nghỉ hưu không?

Hai bên có thể thỏa thuận tiếp tục làm việc theo quy định về người lao động cao tuổi tại Điều 148, Điều 149. Cần ghi rõ công việc, thời giờ, tiền lương và trách nhiệm bảo hiểm theo tình trạng thực tế. Không mặc định mọi người đến tuổi đều phải nghỉ ngay, cũng không tự động kéo dài hợp đồng khi chưa có thỏa thuận phù hợp.

Doanh nghiệp phải hoàn tất những việc gì?

• Xác định căn cứ, ngày chấm dứt và thực hiện thông báo theo trường hợp áp dụng.
• Thanh toán tiền lương và các khoản quyền lợi liên quan; kiểm tra tiền phép năm chưa nghỉ theo quy định.
• Theo Điều 48, thời hạn thanh toán thông thường là 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng; chỉ các trường hợp luật định mới được kéo dài, không quá 30 ngày.
• Hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng BHXH, BHTN và trả lại bản chính giấy tờ đã giữ; phối hợp nộp hồ sơ hưởng lương hưu đúng trách nhiệm.

Người lao động nên lưu văn bản chấm dứt, hồ sơ BHXH và bảng thanh toán để đối chiếu khi giải quyết chế độ. Có thể đọc thêm quyền và nghĩa vụ cơ bản của người lao động.

Hồ sơ nghỉ hưu và hưởng lương hưu gồm những giấy tờ gì?

Chuẩn bị hồ sơ đúng ngay từ đầu giúp quá trình giải quyết chế độ nghỉ hưu thuận lợi hơn. Thành phần giấy tờ phụ thuộc người lao động đang tiếp tục tham gia BHXH, đang bảo lưu thời gian đóng hay tham gia BHXH tự nguyện.

Hồ sơ đối với người đang đóng BHXH bắt buộc

Theo Điều 77 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, hồ sơ đề nghị hưởng lương hưu đối với người đang tham gia BHXH bắt buộc gồm:

• Sổ bảo hiểm xã hội.
• Bản chính hoặc bản sao văn bản xác định việc chấm dứt hợp đồng lao động hoặc văn bản chấm dứt làm việc; một số nhóm đối tượng sử dụng văn bản đề nghị theo quy định.

Trường hợp nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động phải bổ sung biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa; hoặc bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật nặng, đặc biệt nặng có thể hiện kết luận của Hội đồng giám định y khoa, ghi rõ tỷ lệ phần trăm suy giảm khả năng lao động theo khoản 3 Điều 77.

Hồ sơ đối với người đang bảo lưu thời gian đóng BHXH

Người đã nghỉ việc và đang bảo lưu thời gian đóng BHXH bắt buộc, khi đủ điều kiện nghỉ hưu, hồ sơ cơ bản gồm sổ BHXH và văn bản đề nghị hưởng lương hưu. BHXH Việt Nam cũng hướng dẫn người đang bảo lưu có thể nộp hồ sơ tại cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc cơ quan BHXH gần nhất để được xem xét giải quyết.

Người có thời gian tham gia BHXH tự nguyện cần đối chiếu riêng Điều 105, Điều 107 và quy định cộng nối thời gian đóng; không áp dụng nguyên xi hồ sơ của người đang làm việc tại doanh nghiệp.

Người chuẩn bị nghỉ hưu nên đối chiếu thông tin họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh và quá trình đóng BHXH trước khi nộp hồ sơ. Nếu phát hiện thời gian đóng bị thiếu hoặc thông tin chưa thống nhất, nên thực hiện điều chỉnh sớm thay vì chờ đến sát thời điểm nghỉ hưu.

Khi nào phải nộp hồ sơ nghỉ hưu và bao lâu được giải quyết?

Thời hạn nộp hồ sơ hưởng lương hưu

Điều 79 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định trong thời hạn 20 ngày trước thời điểm người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu, người sử dụng lao động nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH đối với người đang làm việc thuộc trường hợp tương ứng. Người đang bảo lưu thời gian đóng BHXH cũng thực hiện nộp hồ sơ trong thời hạn 20 ngày trước thời điểm đủ điều kiện.

Đối với người tham gia BHXH tự nguyện, Điều 107 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cũng quy định việc nộp hồ sơ trong thời hạn 20 ngày trước thời điểm đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Thời gian cơ quan BHXH giải quyết hồ sơ

Đối với hồ sơ đề nghị hưởng lương hưu, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết trong thời hạn 20 ngày, không bao gồm ngày nghỉ lễ và Tết, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định. Nếu không giải quyết, cơ quan BHXH phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Checklist cần kiểm tra trước khi nghỉ việc

• Kiểm tra ngày tháng năm sinh để xác định chính xác tuổi nghỉ hưu.
• Đối chiếu tổng thời gian đóng BHXH trên toàn bộ quá trình làm việc.
• Kiểm tra các giai đoạn đóng BHXH còn thiếu hoặc chưa được xác nhận.
• Xác định mình nghỉ đúng tuổi hay thuộc diện nghỉ hưu trước tuổi.
• Kiểm tra ảnh hưởng của việc nghỉ sớm đến tỷ lệ hưởng lương hưu.
• Chuẩn bị sổ BHXH và văn bản chấm dứt hợp đồng hoặc giấy tờ đề nghị phù hợp.
• Thực hiện hồ sơ trước thời điểm đủ điều kiện theo thời hạn luật định.

Với người sử dụng lao động, nên rà soát danh sách lao động sắp đến tuổi nghỉ hưu từ trước để chủ động kế hoạch nhân sự, chấm dứt hợp đồng đúng thời điểm và hoàn thiện hồ sơ BHXH cho người lao động.

Lưu ý điều chỉnh lương hưu: Nghị định 162/2026/NĐ-CP tăng 8% từ 01/7/2026 cho đối tượng thuộc phạm vi áp dụng đang hưởng trước ngày này. Người bắt đầu hưởng từ tháng 7/2026 trở đi không tự cộng 8% vào kết quả tính ban đầu. Việc điều chỉnh khác với cách xác định lương hưu khi mới nghỉ.

Câu hỏi thường gặp về nghỉ hưu năm 2026

Đóng BHXH 15 năm có được hưởng lương hưu không?

Có thể. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động thuộc nhóm áp dụng có từ đủ 15 năm đóng BHXH và đáp ứng điều kiện về tuổi nghỉ hưu có thể được hưởng lương hưu. Tuy nhiên, mức hưởng phụ thuộc giới tính, số năm đã đóng và mức bình quân làm căn cứ đóng BHXH.

Nghỉ hưu trước tuổi có bị trừ lương hưu không?

Không phải mọi trường hợp nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn đều có cách tính giống nhau. Đối với trường hợp nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động theo Điều 65, tỷ lệ hưởng thông thường bị giảm 2 điểm phần trăm cho mỗi năm nghỉ sớm; phần dưới 6 tháng không giảm và từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng giảm 1 điểm phần trăm. Một số chính sách đặc thù có thể có quy định riêng.

Hồ sơ hưởng lương hưu cần những gì?

Người đang tham gia BHXH bắt buộc thường cần sổ BHXH và văn bản xác định việc chấm dứt hợp đồng lao động hoặc chấm dứt làm việc. Người đang bảo lưu thời gian đóng thường cần sổ BHXH và văn bản đề nghị. Nếu nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động, cần bổ sung giấy tờ giám định theo quy định.

Có cần nghỉ việc ngay khi đủ tuổi nghỉ hưu không?

Không phải trong mọi trường hợp cứ đến tuổi nghỉ hưu là quan hệ lao động bắt buộc chấm dứt ngay. Bộ luật Lao động cho phép người lao động cao tuổi và người sử dụng lao động tiếp tục thỏa thuận làm việc nếu phù hợp. Thời điểm nghỉ hưu, thời điểm hưởng chế độ và việc tiếp tục làm việc cần được xác định theo hợp đồng và quy định áp dụng cho trường hợp cụ thể.

Nếu đang chuẩn bị nghỉ hưu, bạn nên đối chiếu thông tin với cơ quan BHXH và văn bản pháp luật đang có hiệu lực tại thời điểm nộp hồ sơ. Pháp luật lao động sẽ tiếp tục cập nhật các thay đổi liên quan đến tuổi nghỉ hưu, lương hưu và chế độ bảo hiểm xã hội để người lao động dễ dàng theo dõi và áp dụng.

Căn cứ pháp lý về nghỉ hưu năm 2026

• Bộ luật Lao động hợp nhất năm 2026: Điều 35, 36, 48, 148, 149, 169.
• Nghị định 135/2020/NĐ-CP về tuổi và thời điểm nghỉ hưu.
• Luật BHXH số 41/2024/QH15: Điều 64–66, 69, 77, 79 và quy định tương ứng.